جهات صورى را نكند و ملاحظهء جهات معنوى را هم بكند . تمام مسائل براى معنويّات است . پيغمبرها هم كه آمدند و احكام را منتشر كردند براى اين است كه تزكيه ، بكنند : مردم را يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ « 1 » . همه براى اين آمدند كه مردم را با مبدأ وحى آشنا كنند ، سير إلى اللَّه بدهند ، صراط مستقيم ، هدايت را به صراط مستقيم بكنند . و ما ايرانيها و مسلمانها علاوه بر اينكه جهاد در راه اسلام مىكنيم ، بايد از جهاد اكبر هم غافل نباشيم ، از جهاد به نفس هم غافل نباشيم كه مبدأ همهء امور است . و بايد اين اعياد را همان طورى كه عيد مىدانيم براى مسلمين ، و ذخر و شرف مىدانيم براى پيغمبر اكرم بايد ما خودمان مهيا بشويم كه براى پيغمبر اكرم ، ذخر « 2 » و شرف باشيم . طورى عمل بكنيم در مكه ، در مدينه ، در همه جا و با همهء مسلمين در هر جا ، طورى رفتار بكنيم كه اين اسباب شرافت اسلام بشود . اسباب اين بشود كه مردم بفهمند كه اسلام چه جور تربيت مىخواهد بكند ، از تربيت اسلامى مردم ملتفت بشوند كه اسلام آمده است براى چى . قرآن شريف آمده است براى چى . توجه به خدا هدف اساسى انبيا تمام مسائلى كه هست ما مىخواهيم دست ظالمها را كوتاه كنيم ان شاء اللَّه و مىخواهيم كه قدرتها را سركوب كنيم و پايشان را از اين بلاد مسلمين كوتاه كنيم ان شاء اللَّه . همه اينها مقدّمهء اين است كه يك آرامشى در اين بلاد پيدا بشود و دنبال اين آرامش يك سير روحى پيدا بشود ، يك هدايت به سوى خدا پيدا بشود . آن چيزى كه اساس است سير الى اللَّه است ، توجه به خداست ، همهء عبادات براى اوست . همهء زحمات انبيا از آدم تا خاتم براى اين معنا هست كه سير الى اللَّه باشد . شكستن بت نفس كه بالاترين بتهاست دنبال او شكستن بتهاى ديگر . به حمد اللَّه امسال در مكه با اين تظاهرات عظيم و با اين شعارهاى كوبنده يك مقدارى

--> ( 1 ) - سورهء جمعه ، آيهء 2 ( 2 ) - ذخيره ؛ اندوخته .